ဒႆနသိပၸံ -၀၁

ဒႆနသိပၸံ

Albert_Einstein_Portrait_by_stonetat2ဒႆနသိပၸံဆိုင္ရာ အယူအဆမ်ားကို အိုင္းစတိုင္းက သူ႔ရဲ႕ ႐ူပေဗဒအေျခခံမ်ား (The Fundaments of Theoretical Physics) စာစုမွာ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးတယ္။

ေဖာ္ျပပံုမွာ “The sense-experiences are the given subject-matter.” အာ႐ုံသိေတြက သဘာ၀ကေပးထားတဲ့ (Natural given) လို႔ သတ္မွတ္ၿပီး အဲဒီ အာ႐ုံေတြကို ျပန္လည္စုစည္း ေျဖရွင္းဖို႔ တည္ေဆာက္တဲ့ သီအိုရီကိုေတာ့ (Man-made) လူက လုပ္ရတာလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

“But the theory that shall interpret them is man-made.”

လူလုပ္တယ္ဆိုေတာ့ မွားႏုိင္မွန္ႏုိင္တာေပါ့။ သဘာ၀က ေပးထားတာဆိုေတာ့ မွားႏိုင္မွန္ႏုိင္တယ္လို႔ ေျပာခြင့္မရွိေတာ့ဘူး၊ ဒါက သဘာ၀ရဲ႕ ေပးထားခ်က္ကိုး။  အဲဒီ သဘာ၀ရဲ႕ေပးထားခ်က္ကို ျပန္လည္ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ သီအိုရီ သေဘာတရားေရးရာ ၿခဳံငုံဖြင့္ဆို တည္ေဆာက္တဲ့အပိုင္းက်ေတာ့ လူေတြကလုပ္လို႔ မွားႏုိင္ မွန္ႏုိင္ပါတယ္။

(The sense-experiences are the given subject-matter. But the theory that shall interpret them is man-made. It is the result of an extremely laborious process of adaptation: hypothetical, never completely final, always subject to question and doubt./ The Fundaments of Theoretical Physics )

သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ သဘာ၀တရားကို ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ ၿခဳံငုံၿပီးေတာ့ သီအိုရီဖဲြ႕ၾကတယ္။ သီအိုရီဖြဲ႕ တဲ့အခါမွာ ဖြဲ႕ပံုဖြဲ႕နည္းရွိတယ္။ ဒီသီအိုရီက အနာဂါတ္ျဖစ္ရပ္ေတြကို ႀကိဳတင္ေျပာေဟာကိန္းထုတ္ရ တယ္။ ဒါကေတာ့ (Prediction) အပိုင္း ပါ၀င္တာေပါ့။ (Prediction) အပိုင္းမွာ သီအိုရီတစ္ခုဟာ ႀကိဳတင္ေျပာ ေဟာကိန္းထုတ္လိုက္လို႔ တကယ့္ျဖစ္ရပ္သဘာ၀နဲ႔ကုိက္ရင္ အဲဒီ့သီအိုရီဟာ အင္အား ေကာင္းတာပဲ အဆင့္ျမင့္တာပါပဲ။

“Each time new experiments are observed to agree with the predictions the theory survives, and our confidence in it is increased;”

 

ဒီလိုမွမဟုတ္ပဲ သီအိုရီက ႀကိဳတင္ေျပာ ေဟာကိန္းထုတ္လိုက္တဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ေတြဟာ သဘာ၀ျဖစ္ရပ္နဲ႔မကိုက္ညီဘူးဆိုရင္ အ့ဲဒီသီအိုရီဟာ အားနည္းသြားၿပီ။ ဒါမွမဟုတ္ ျပဳျပင္ရန္လိုၿပီ။ သို႔မဟုတ္လည္း ဖ်က္သိမ္းပစ္လိုက္ေပ့ါ ဆိုတဲ့သေဘာပါပဲ။

“.. but if ever a new observation is found to disagree, we have to abandon or modify the theory.”

ဒီေတာ့ အိုင္းစတိုင္ဟာ ႐ူပေဗဒကိုဖြင့္ဆိုရင္းနဲ႔ ဒႆနအျမင္မ်ားကို ဆင္ျခင္သံုးသပ္ခဲ့တာကို ေတြ႕ ရပါတယ္။

ဗုဒၶစာေပဆုရ

ေဒါက္တာခ်စ္ငယ္(ဒႆန)

This entry was posted in Buddhism and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *