သိပၸံဒႆနပညာ – ၀၂

Share

သိပၸံဒႆနပညာ – ၀၂

Karl_Popperသိပၸံပညာရွင္ ေဟာ့ကင္းသည္ ဒႆနပညာရွင္ Karl Popper ၏အဆိုအမိန္႔ကို အကိုးအကားျပဳ၍ သိပၸံပညာ သီအိုရီအေၾကာင္း ေအာက္ပါအတိုင္း ေျပာျပခဲ့ဖူးသည္။

“Any physical theory is always provisional, .. ..”

ရူပေဗဒ သီအိုရီေတြဟာ အၿမဲအားျဖင့္ေတာ့ ယာယီပဲ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

” .. in the sense that it is only a hypothesis: .. ”

တနည္း အဓိပၸာယ္ကေတာ့ သူတို႔ဟာ အႏုမာန မ်က္မွန္းဆခ်က္ တစ္ခုမွ်သာ ျဖစ္တာပါပဲ။

” .. you can never prove it.”

အၿပီးအပိုင္ သက္ေသျပဖို႔ေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။

“No matter how many times the results of experiments agree with some theory, you can never be sure that the next time the result will not contradict the theory.”

စမ္းသပ္မႈေတြဟာ ညီညႊတ္တဲ့အေျဖကို ထုတ္ေပးတယ္၊ သီအိုရီနဲ႔ ကိုက္ညီမႈေတြကို ထုတ္ေပးတယ္ ဘယ္ေလာက္ပဲဆိုဆို ေနာက္တစ္ခါ စမ္းသပ္တာက အဲဒီသီအိုရီနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ ေပၚထြက္ မလာႏိုင္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ဘူး။

“On the other hand, you can disprove a theory by finding even a single observation that disagrees with the predictions of the theory.”

အျခားတစ္ဖက္မွာလည္း သီအိုရီရဲ႕ ႀကိဳတင္ေျပာေဟာမႈေတြကို ျငင္းဖ်က္တဲ့ ၾကည္ရႈေလ့လာမႈတစ္ခုကို ရွာႏိုင္တယ္။

“As philosopher of science Karl Popper has emphasized, a good theory is characterized by the fact that it makes a number of predictions that could in principle be disproved or falsified by observation.”

သိပၸံ ပညာရွင္ Karl Popper က အထူးအေလးနက္ ထားၿပီးေတာ့ မိန္႔ဆိုခဲ့တယ္။ သီအိုရီေကာင္းတစ္ခုကို အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ရမယ္ဆိုရင္ အဲဒီသီအိုရီက ႀကိဳတင္ေျပာ ေဟာကိန္းထုတ္မႈေတြ ထုတ္လုပ္ရမယ္။ အဲဒီထုတ္လုပ္မႈေတြဟာ မွားယြင္းႏိုင္ေၾကာင္း သက္ေသျပခြင့္လည္း ေပးရမယ္။ Karl Popper က ဒီလိုပဲ ဆိုမိန္႔ခဲ့တယ္။

“Each time new experiments are observed to agree with the predictions the theory survives, .. ”

လက္ေတြ႕စမ္းသပ္မႈ ရရွိတဲ့ အေတြ႕အႀကံဳေတြဟာ သီအိုရီရဲ႕ ႀကိဳတင္ေျပာ ေဟာကိန္းထုတ္မႈေတြနဲ႔ ကိုက္ညီရင္ အဲဒီ သီအိုရီဟာ ဆက္လက္ရွင္သန္ တာပါပဲ။

” .. and our confidence in it is increased;”

အဲဒီလို ကိုက္ညီရင္ သူ႔အေပၚမွာ ယံုၾကည္မႈေတြ တိုးလာတယ္။

“.. but if ever a new observation is found to disagree, we have to abandon or modify the theory.”

ဒါေပမယ့္လို႔ အသစ္ေလ့လာ ေတြ႕ရွိမႈေတြဟာ သီအိုရီရဲ႕ ေျပာေဟာမႈေတြနဲ႔ မကိုက္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ဒီသီအိုရီကို ကၽြန္ေတာ္တို႔က စြန္႔လႊတ္ရမယ္၊ သို႔မဟုတ္ ျပဳျပင္ရမယ္ေပါ့။

“At least that is what is supposed to happen, but you can always question the competence of the person who carried out the observation.”

သီအိုရီ တစ္ခုရဲ႕ အေျခအေနကေတာ့ အဲဒီလို အေနအထားပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အခြင့္အေရးရွိတာ တစ္ခုေတာ့ရွိတယ္ – အဲဒါဘာလည္းဆိုေတာ့ သီအိုရီရဲ႕ ႀကိဳတင္ေျပာ ေဟာကိန္းထုတ္မႈေတြကို မွားပါတယ္လို႔ သက္ေသျပတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ အရည္အျခင္းကိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က စစ္ေဆးခြင့္ ရွိပါတယ္။

သိပၸံပညာရွင္ ေဟာ့ကင္းဟာ အထက္ပါ သိပၸံဒႆန ပညာရပ္ႏွင့္ ႏွီးႏြယ္ေနေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို သူ၏ အင္မတန္ ေက်ာ္ၾကားေသာ “A Brief History of Time” တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးသည္။

ဗုဒၶစာေပဆုရ

ေဒါက္တာခ်စ္ငယ္(ဒႆန)

This entry was posted in Philosophy of Science and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *