ရွိျခင္းႏွင့္သိျခင္း (Ontology & Epistemology)

Share

ရွိျခင္းႏွင့္သိျခင္း (Ontology & Epistemology)

DSC_0304 copy1  ရွိျခင္းနဲ႔သိျခင္းကို ဒႆနစကားလံုးနဲ႔ သံုးႏႈန္းရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ (Ontology) နဲ႔ (Epistemology)  ပါပဲ။

(Epistemology)  ဆိုတာ (Knowledge) ပါပဲ။ ရွိတာက ရွိတယ္၊ သိတာက သိတယ္။

တစ္စံုတစ္ခု ေျပာရမယ္ဆိုရင္ စာေရးသူမွာ ဆရာျမတ္ရွိတယ္ – ဒါ ရွိျခင္းေပါ့ေနာ္၊ ရွိခဲ့တယ္။ ဆရာျမတ္က ဆံုးမသြန္သင္ ၾသ၀ါဒခ်ီးျမႇင့္တယ္ – ၀ိပႆနာ တရားအားထုတ္နည္း သင္တယ္၊ သင္ေပးတဲ့ အသိပညာကို စာေရးသူက လိုက္ႏိုင္တယ္၊ သိတယ္၊ နားလည္တယ္၊ ရတယ္၊ က်င့္တယ္၊ ေအာင္သင့္သေလာက္ ေအာင္တယ္။ ဒီေတာ့ သိျခင္းကလည္း ရတယ္။ သိျခင္းကေတာ့ (Epistemology) ေပါ့။

ရွိျခင္းနဲ႔သိျခင္း ျပည့္စံုတဲ့အခါက် စာေရးသူက ေအာင္ျမင္ေသာ ဗုဒၶဘာသာတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ၀ိပႆနာ နယ္ပယ္မွာ ေအာင္ျမင္ေသာ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးျဖစ္လာတာေပါ့။ စာေရးသူဟာ ဆရာေကာင္း ဆရာျမတ္ရဲ႕ အဆံုးအမကို ေကာင္းေကာင္းသိတာကိုး— သိနားလည္တဲ့ အသိရွိတယ္ေလ။ ဒါ (Epistemological problem) မွာ စာေရးသူက ေျဖရွင္းႏိုင္တာေပါ့ေနာ္။ တကယ္လက္ထိလက္ေရာက္ ေပါက္ေျမာက္ၿပီးသား ဆရာေကာင္း ဆရာျမတ္ရဲ႕ အသြန္အသင္ေတြကို ရလိုက္ေတာ့ ကိုယ္လည္း ေပါက္ေျမာက္တန္သေလာက္ ေပါက္ေျမာက္တဲ့ သေဘာပါပဲ။

ဒီေတာ့ ေလာကမွာ ရွိျခင္းနဲ႔သိျခင္းက ေလ့လာၾကတာေတြရွိတယ္၊ ေလ့လာေကာင္းပါတယ္။ ရွိလည္း တကယ္ရွိမွ၊ သိလည္း တကယ္သိမွ – ရွိျခင္းနဲ႔သိျခင္း ျပည့္စံုရင္ေတာ့ ျပည့္စံုသူဟာ လက္ခေမာင္း ခတ္ေပါ့ေလ — ေလာကမွာ တကယ္ရွိတာကို တကယ္သိရင္ ပြဲၿပီးပါတယ္။ ရွိတာကို မသိလို႔ ပြဲမၿပီးၾကတာပါ။

ရွိတာကေတာ့ သခၤတမွာ အပ်က္တရားရွိတယ္၊ အပ်က္တရား နားလည္ရင္္ ပြဲၿပီးတာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ စာဖတ္ ပရိသတ္မ်ား ေယာဂီမ်ားကို အနိစၥရႈလို႔ တြန္းအားေပးေနတာ၊ ကိုယ္တိုင္ရႈသတ္ – ဆရာျမတ္ရဲ႕ အဆိုအဆံုးအမကို ခံယူက်င့္သံုးၿပီးေတာ့ ႏွလံုးသြင္း၊ သိနားလည္ေအာင္ျမင္ ေပါက္ေျမာက္တဲ့သေဘာရမွ ျပန္ေျပာတာဆိုေတာ့ ခိုင္မာပါတယ္။

ဒီေတာ့ ေယာဂီမ်ား ရႈသာရႈပါ။ အနိစၥတစ္လံုး ပိုင္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အခ်ိန္ရသေလာက္ ေပးပါ။ ေယာဂီမ်ား လိမၼာပါတယ္ – က်င့္သံုးေဆာက္တည္လို႔ သာဓုေခၚေနပါတယ္။ က်င့္ႏိုင္သေလာက္ တိုးတက္တယ္ ဆိုတာကေတာ့ ေျမႀကီးလက္ခတ္မလြဲ ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းေကာင္း ေပးအပ္ပါတယ္။

 

ဗုဒၶစာေပဆုရ

ေဒါက္တာခ်စ္ငယ္(ဒႆန)  

This entry was posted in Buddhism and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *